Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σήμερα, Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου ένα ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης για την καταπολέμηση του κυβερνοεκφοβισμού, με στόχο την ουσιαστική προστασία της ψυχικής υγείας και της ευημερίας των παιδιών και των εφήβων στο διαδίκτυο σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το Σχέδιο Δράσης βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:

• την άμεση υποστήριξη των θυμάτων,

• τον συντονισμό των εθνικών πολιτικών,

• και την πρόληψη μέσω της καλλιέργειας ασφαλών και υπεύθυνων ψηφιακών πρακτικών.

Μια κοινή ευρωπαϊκή εφαρμογή για αναφορά και υποστήριξη

Κεντρικό στοιχείο του Σχεδίου αποτελεί η ανάπτυξη μιας εύχρηστης και προσβάσιμης εφαρμογής σε επίπεδο Ε.Ε, μέσω της οποίας παιδιά και έφηβοι που βιώνουν κυβερνοεκφοβισμό θα μπορούν εύκολα να αναφέρουν περιστατικά και να λαμβάνουν άμεση βοήθεια από τις εθνικές γραμμές υποστήριξης.

Η εφαρμογή θα επιτρέπει την ασφαλή αποθήκευση και αποστολή αποδεικτικών στοιχείων, ενισχύοντας την αίσθηση προστασίας και εμπιστοσύνης των θυμάτων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναπτύξει το βασικό πρότυπο της εφαρμογής, το οποίο τα κράτη μέλη θα μπορούν να προσαρμόζουν, να μεταφράζουν και να διασυνδέουν με τις αντίστοιχες εθνικές υπηρεσίες υποστήριξης.

Συντονισμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση

Κάθε παιδί και νέος στην Ευρωπαϊκή Ένωση δικαιούται ίση προστασία από τον κυβερνοεκφοβισμό. Για τον λόγο αυτό, τα κράτη μέλη καλούνται να αναπτύξουν ολοκληρωμένα εθνικά σχέδια δράσης, βασισμένα σε έναν κοινό ορισμό του κυβερνοεκφοβισμού, ώστε να διευκολύνεται η συλλογή, η σύγκριση και η αξιοποίηση δεδομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Παράλληλα, η Επιτροπή θα ενισχύσει και θα βελτιώσει υφιστάμενες πρωτοβουλίες, μεταξύ άλλων μέσω:

• της αναθεώρησης των κατευθυντήριων γραμμών της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) για την καλύτερη προστασία των ανηλίκων και τη διευκόλυνση της αναφοράς επιβλαβούς περιεχομένου,

• της έκδοσης κατευθυντήριων γραμμών για τις αξιόπιστες πηγές επισήμανσης παράνομου περιεχομένου,

• της αντιμετώπισης του κυβερνοεκφοβισμού στις πλατφόρμες ανταλλαγής βίντεο στο πλαίσιο της αναθεώρησης της Οδηγίας για τις Υπηρεσίες Οπτικοακουστικών Μέσων,

• της υποστήριξης της εφαρμογής της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη, ιδίως όσον αφορά απαγορευμένες πρακτικές ΤΝ που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για κυβερνοεκφοβισμό,

• και της ενίσχυσης της διαφάνειας μέσω σήμανσης περιεχομένου που παράγεται από ΤΝ και ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά.

Πρόληψη μέσα από την εκπαίδευση και τον ψηφιακό γραμματισμό

Η πρόληψη βρίσκεται στον πυρήνα του Σχεδίου Δράσης. Η Επιτροπή ενθαρρύνει την υιοθέτηση υγιών, υπεύθυνων και με σεβασμό ψηφιακών συμπεριφορών από μικρή ηλικία, ενσωματώνοντας την πρόληψη του κυβερνοεκφοβισμού στις επικείμενες αναθεωρήσεις των κατευθυντήριων γραμμών για τον ψηφιακό γραμματισμό των εκπαιδευτικών, στο πλαίσιο της Ένωσης Δεξιοτήτων.

Παράλληλα, θα ενισχυθούν οι πόροι και η επιμόρφωση για τα σχολεία μέσω του δικτύου Κέντρων Ασφαλούς Διαδικτύου και της ευρωπαϊκής πλατφόρμας «Βetter Internet For Kids».

Επόμενα βήματα

Η υλοποίηση του Σχεδίου Δράσης θα πραγματοποιηθεί σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, τη βιομηχανία, την κοινωνία των πολιτών, διεθνείς οργανισμούς και – κυρίως – τα ίδια τα παιδιά και τους νέους.

Παράλληλα, η Επιτροπή προετοιμάζει συμπληρωματικές πρωτοβουλίες, όπως:

• την πιλοτική εφαρμογή ευρωπαϊκής λύσης επαλήθευσης ηλικίας με σεβασμό στην ιδιωτικότητα,

• την επικείμενη Πράξη για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη,

• τη σύσταση ομάδας εμπειρογνωμόνων για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο,

• και έρευνα για τον αντίκτυπο των ψηφιακών κοινωνικών πρακτικών στην ψυχική υγεία.

Ιστορικό

Εκτιμάται ότι περίπου ένα στα έξι παιδιά ηλικίας 11 έως 15 ετών δηλώνει ότι έχει πέσει θύμα κυβερνοεκφοβισμού, ενώ ένα στα οκτώ αναφέρει ότι έχει βιώσει διαδικτυακή παρενόχληση. Παράλληλα, σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου που δημοσιεύθηκε πέρυσι, περισσότεροι από 9 στους 10 Ευρωπαίους πολίτες θεωρούν επιτακτική την ανάγκη δράσης των δημόσιων αρχών για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο. Συγκεκριμένα, το 93% ανησυχεί για τον αρνητικό αντίκτυπο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία των παιδιών, το 92% για τον κυβερνοεκφοβισμό και τη διαδικτυακή παρενόχληση, και το 92% για την ανάγκη ύπαρξης αποτελεσματικών μηχανισμών περιορισμού του ακατάλληλου για την ηλικία περιεχομένου.

Το Σχέδιο Δράσης για την καταπολέμηση του κυβερνοεκφοβισμού καταρτίστηκε έπειτα από στοχευμένη διαβούλευση με περισσότερα από 6.000 παιδιά, καθώς και από ευρύτερη δημόσια διαβούλευση, διασφαλίζοντας ότι οι φωνές των ίδιων των παιδιών βρίσκονται στον πυρήνα των προτεινόμενων μέτρων.

Το Σχέδιο βασίζεται και ενισχύει το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον. Ο Νόμος για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) επιβάλλει στις επιγραμμικές πλατφόρμες την υποχρέωση να διασφαλίζουν υψηλό επίπεδο ιδιωτικότητας, ασφάλειας και προστασίας για τα παιδιά, με μέτρα όπως η δυνατότητα αποκλεισμού ή σίγασης άλλων χρηστών και η απαγόρευση προσθήκης ανηλίκων σε διαδικτυακές ομάδες χωρίς τη συγκατάθεσή τους.

Παράλληλα, η Οδηγία για τις Υπηρεσίες Οπτικοακουστικών Μέσων απαιτεί από τις πλατφόρμες ανταλλαγής βίντεο να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα ώστε να αποτρέπεται η πρόσβαση των ανηλίκων σε επιβλαβές περιεχόμενο, συμπεριλαμβανομένου του περιεχομένου κυβερνοεκφοβισμού. Επιπλέον, η Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη απαγορεύει συστήματα που χειραγωγούν ή εξαπατούν τους χρήστες – ιδίως τα παιδιά – με επιβλαβείς τρόπους και θεσπίζει κανόνες για την επισήμανση βαθιά ψευδών πληροφοριών, συμβάλλοντας στην πρόληψη της παραπλάνησης.

Τέλος, το Σχέδιο Δράσης θα ενισχύσει την προβολή και τη χρήση των διαθέσιμων πόρων του δικτύου Κέντρων Ασφαλούς Διαδικτύου, τα οποία παρέχουν υποστήριξη σε παιδιά, γονείς, φροντιστές, εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες σε εθνικό επίπεδο, καθώς και μέσω της πλατφόρμας «Better Intenet for Kids». Μόνο το 2025, περίπου 48 εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες αξιοποίησαν τους πόρους των Κέντρων Ασφαλούς Διαδικτύου, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία και την απήχηση αυτών των δράσεων.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή