Έχουμε φτάσει στο σημείο όπου σχεδόν κάθε στιγμή της ζωής μας μπορεί να ανέβει online μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Ένα πάρτι, μια αστεία στιγμή, μια άβολη γκριμάτσα, ένα χορευτικό που δεν πήγε και τόσο καλά… όλα μπορούν να γίνουν βίντεο ή φωτογραφία και να ανέβουν στα social πριν καν το καταλάβουμε. Και αυτό δεν είναι πάντα τόσο αθώο όσο φαίνεται.

Μήπως το έχεις ζήσει ήδη; Για παράδειγμα, βρίσκεσαι σε μια γιορτή, σε μια συναυλία ή απλώς στο σχολείο. Κάποιος τραβάει φωτογραφίες ή βίντεο, τα ανεβάζει στο Instagram ή στο TikTok και ξαφνικά… η εικόνα σου ταξιδεύει παντού. Χωρίς να σε ρωτήσει κανείς. Χωρίς να ξέρεις ποιος θα το δει. Χωρίς να έχεις κανένα δικαίωμα να αποφασίσεις εσύ για τα όρια.

Για πολλούς εφήβους, αυτό δημιουργεί άγχος. Πολλοί αποφεύγουν να χορέψουν σε συναυλίες ή να χαλαρώσουν με φίλους, επειδή φοβούνται ότι κάποιος θα τους τραβήξει φωτογραφία ή βίντεο και θα τους κάνει viral. Άλλοι νιώθουν ότι πρέπει να είναι πάντα ντυμένοι καλά και στημένοι σε πόζα, λες και βρίσκονται σε μόνιμη φωτογράφιση.

Οι έφηβοι χτίζετε τώρα την ταυτότητά σας, το ποιοι είστε, πώς θέλετε να σας βλέπουν οι άλλοι, τι εικόνα θέλετε να αφήσετε πίσω σας. Και τα social media κάνουν αυτή τη διαδικασία πιο περίπλοκη. Ένα αστείο βίντεο ή μια άβολη στιγμή μπορεί να σας ακολουθεί για χρόνια. Μερικές φορές, μάλιστα, να σας «ορίζει» στα μάτια των άλλων.

Το καλό νέο είναι ότι μπορούμε να αλλάξουμε αυτή την κατάσταση και για αυτό θέλουμε να σας συστήσουμε την κουλτούρα συναίνεσης. Αυτή η κουλτούρα ξεκινάει από κάτι πολύ απλό:

Ρωτάμε πριν τραβήξουμε. Ρωτάμε πριν ανεβάσουμε.

Αυτό σημαίνει:

• Να ζητάμε άδεια πριν βγάλουμε κάποιον φωτογραφία ή βίντεο.
• Να ρωτάμε αν είναι εντάξει να το ανεβάσουμε.
• Να σεβόμαστε το «όχι» χωρίς πίεση.
• Να σκεφτόμαστε πώς μπορεί να νιώσει ο άλλος όταν βλέπει τον εαυτό του online.
• Να κατεβάζουμε κάτι που ανεβάσαμε, αν κάποιος μας το ζητήσει.

Κανείς δεν είναι τέλειος. Όλοι κάνουμε λάθη, και όλοι έχουμε βρεθεί σε παρόμοια θέση κάποια στιγμή. Θα πρέπει όμως να δούμε πως μπορούμε να τα διορθώσουμε, πριν κάνουμε σοβαρή ζημιά σε κάποιον χωρίς να το θέλουμε. Ο σεβασμός στα δικαιώματα των άλλων είναι απαραίτητο συστατικό μιας πολιτισμένης κοινωνίας, και θα πρέπει να λειτουργούμε πάντα, στην πραγματική αλλά και τη διαδικτυακή μας ζωή, με τον κανόνα ότι δε θα κάνω σε άλλους αυτό που δε θέλω να κάνουν σε εμένα. Έχεις προσπαθήσει να σκεφτείς πώς θα ένιωθες αν ήσουν εσύ στη θέση του εικονιζόμενου ατόμου, σε μία φωτογραφία ή βίντεο που τραβήχτηκε χωρίς να το θέλεις και ακόμη χειρότερα, κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο χωρίς να το γνωρίζεις;

Αναγνωρίζουμε ότι το διαδίκτυο είναι μέρος της ζωής μας, και αυτό δεν είναι κακό. Αλλά το πως ορίζεται η ταυτότητα και η προσωπικότητα μας στο διαδίκτυο είναι κάτι αυστηρά προσωπικό. Αν μάθουμε όλοι να ζητάμε συναίνεση και να σεβόμαστε τα όρια των άλλων, τότε το online περιβάλλον γίνεται πιο ασφαλές, πιο δίκαιο και πολύ πιο ανθρώπινο.