Διαδικτυακός εκφοβισμός: Οι δράσεις πρόληψης, αναφοράς και υποστήριξης στην Ελλάδα

Ο διαδικτυακός εκφοβισμός αποτελεί μία από τις σοβαρότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα τα παιδιά και οι έφηβοι στην Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναληφθεί σημαντικές εθνικές πρωτοβουλίες με στόχο την πρόληψη του φαινομένου, την ευκολότερη αναφορά περιστατικών και την παροχή υποστήριξης σε όσους επηρεάζονται.

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του διαδικτυακού εκφοβισμού απαιτεί συνεχή ενημέρωση και ευαισθητοποίηση, συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων και εύκολη πρόσβαση σε υπηρεσίες βοήθειας για τα παιδιά και τις οικογένειές τους.

Κυβερνητικές πρωτοβουλίες

Ένα σημαντικό βήμα αποτέλεσε η θέσπιση της Εθνικής Στρατηγικής για την Πρόληψη της Βίας και την Αντιμετώπιση της Παραβατικότητας των Ανηλίκων 2025–2030. Η στρατηγική περιλαμβάνει ειδική αναφορά στη διαδικτυακή βία και προβλέπει, μεταξύ άλλων, εκστρατείες ενημέρωσης, συμβουλευτικές υπηρεσίες για παιδιά και οικογένειες, καθοδήγηση των γονέων και ενίσχυση της ψηφιακής εκπαίδευσης των μαθητών.

Παράλληλα, ο Νόμος 5029/2023 εισήγαγε ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας και του εκφοβισμού, συμπεριλαμβανομένων περιστατικών που εκδηλώνονται στο διαδίκτυο. Μέσω της πλατφόρμας stop-bullying.gov.gr, οι μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και οι γονείς παιδιών που φοιτούν στην πρωτοβάθμια ή τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μπορούν να υποβάλλουν αναφορές για περιστατικά εκφοβισμού. Οι αναφορές εξετάζονται από ειδικά ορισμένα μέλη του προσωπικού της σχολικής μονάδας και, όταν πρόκειται για σοβαρότερες περιπτώσεις, από αρμόδιες ομάδες δράσης στις κατά τόπους Διευθύνσεις Εκπαίδευσης.

Άλλα σημαντικά εργαλεία είναι η εφαρμογή SAFE.YOUth και η 24ωρη τηλεφωνική γραμμή 10201 της Ελληνικής Αστυνομίας. Μέσω αυτών μπορούν να αναφέρονται περιστατικά που αφορούν παιδιά και εφήβους, ακόμη και ανώνυμα. Όταν μια διαδικτυακή συμπεριφορά ενδέχεται να συνιστά ποινικό αδίκημα, οι πολίτες μπορούν επίσης να απευθύνονται στη Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, καλώντας στο 11188 ή υποβάλλοντας ηλεκτρονική καταγγελία μέσω του gov.gr.

Η πλατφόρμα parco.gov.gr εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια της χώρας για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο. Παρέχει στους γονείς απλές και πρακτικές οδηγίες για την ενεργοποίηση εργαλείων γονικού ελέγχου στις συσκευές των παιδιών τους.

Παράλληλα, προωθούνται εργαλεία όπως το Kids Wallet, τα οποία αποσκοπούν στην επαλήθευση της ηλικίας των ανήλικων χρηστών και στην εφαρμογή κατάλληλων περιορισμών ως προς την πρόσβασή τους σε ψηφιακές υπηρεσίες. Οι συγκεκριμένες πρωτοβουλίες δεν διαχειρίζονται άμεσα μεμονωμένα περιστατικά διαδικτυακού εκφοβισμού, αλλά λειτουργούν κυρίως προληπτικά. Βοηθούν τους γονείς να εποπτεύουν με μεγαλύτερη ασφάλεια τη διαδικτυακή δραστηριότητα των παιδιών τους και να περιορίζουν την έκθεσή τους σε επιβλαβές περιεχόμενο, επικίνδυνες επαφές και άλλους διαδικτυακούς κινδύνους.

Ο καθοριστικός ρόλος του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου

Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ). Το Κέντρο αποτελεί τον εθνικό κόμβο ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και υποστήριξης για την ασφαλή και υπεύθυνη χρήση του διαδικτύου από τα παιδιά και τους νέους.

Το Κέντρο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη, δημιουργώντας δωρεάν εκπαιδευτικό υλικό, βίντεο, οδηγούς, δραστηριότητες και παρουσιάσεις, προσαρμοσμένα στις ανάγκες διαφορετικών ηλικιακών ομάδων. Παράλληλα, διοργανώνει ενημερωτικές δράσεις και διαδικτυακά σεμινάρια για μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς.

Μέσα από αυτές τις δράσεις, τα παιδιά μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τον διαδικτυακό εκφοβισμό, να προστατεύουν τα προσωπικά τους δεδομένα, να χρησιμοποιούν τα εργαλεία αποκλεισμού και αναφοράς των ψηφιακών πλατφορμών και, κυρίως, να ζητούν βοήθεια αντί να παραμένουν σιωπηλά.

Μία από τις σημαντικότερες δράσεις ευαισθητοποίησης του Κέντρου είναι η Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου, η οποία κινητοποιεί κάθε χρόνο σχολεία και οργανισμούς από ολόκληρη την Ελλάδα. Η εκστρατεία αναδεικνύει ότι η δημιουργία ενός καλύτερου και ασφαλέστερου διαδικτύου αποτελεί κοινή ευθύνη της Πολιτείας, των σχολείων, των οικογενειών, των διαδικτυακών πλατφορμών και των ίδιων των χρηστών.

Το έργο του Κέντρου, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην ενημέρωση και την εκπαίδευση. Μέσω της συμβουλευτικής γραμμής Help-line.gr, στον αριθμό 210 6007686, παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικοί μπορούν να λάβουν δωρεάν και ανώνυμες συμβουλές από εξειδικευμένους ψυχολόγους.

Ταυτόχρονα, μέσω της SafeLine, οι χρήστες μπορούν να αναφέρουν παράνομο περιεχόμενο στο διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένου περιεχομένου που συνδέεται με σοβαρά περιστατικά διαδικτυακού εκφοβισμού. Ως επίσημα αναγνωρισμένη  αξιόπιστη πηγή επισήμανσης παράνομου περιεχομένου  (Trusted Flagger) στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, η SafeLine έχει τη δυνατότητα να υποβάλλει αναφορές οι οποίες εξετάζονται κατά προτεραιότητα από τις διαδικτυακές πλατφόρμες.

Αυτό μπορεί να συμβάλει στην ταχύτερη αξιολόγηση και αφαίρεση επιβλαβούς υλικού, όταν αυτό κρίνεται παράνομο, όπως απειλές, ρητορική μίσους, πλαστοπροσωπία ή φωτογραφίες και βίντεο που έχουν κοινοποιηθεί χωρίς τη συγκατάθεση των προσώπων που απεικονίζονται.

Η αντιμετώπιση του διαδικτυακού εκφοβισμού δεν μπορεί να βασιστεί σε μία μόνο υπηρεσία ή πρωτοβουλία. Χρειάζεται μια συντονισμένη και διαρκής προσπάθεια, στην οποία η Πολιτεία, η εκπαιδευτική κοινότητα, οι οικογένειες, οι οργανισμοί υποστήριξης και οι ψηφιακές πλατφόρμες συνεργάζονται, ώστε κάθε παιδί να γνωρίζει πώς να προστατευτεί, πού να απευθυνθεί και, κυρίως, ότι δεν είναι μόνο του.

Η φωνή μας για ένα καλύτερο και ασφαλέστερο διαδίκτυο: Συμμετέχουμε στην αξιολόγηση της στρατηγικής BIK+

Πώς μπορούμε να κάνουμε το διαδίκτυο πιο ασφαλές, πιο φιλικό και πιο κατάλληλο για παιδιά και νέους; Η απάντηση βρίσκεται και στις δικές μας εμπειρίες, στις ανάγκες μας και στις προτάσεις μας.

Στο πλαίσιο της δεύτερης αξιολόγησης της ευρωπαϊκής στρατηγικής BIK+ (Better Internet for Kids+), έχουν ξεκινήσει μια σειρά από σύντομες έρευνες που απευθύνονται σε παιδιά και νέους, γονείς και φροντιστές, καθώς και εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες της εκπαίδευσης.

Στόχος είναι να συγκεντρωθούν οι απόψεις ανθρώπων από όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Νορβηγία και την Ισλανδία, ώστε να αξιολογηθεί κατά πόσο η στρατηγική ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των παιδιών και των οικογενειών και, κυρίως, να εντοπιστούν οι τομείς στους οποίους χρειάζονται βελτιώσεις και νέες δράσεις.

Γιατί είναι σημαντική η συμμετοχή;

Τα παιδιά και οι νέοι περνούν σημαντικό μέρος της καθημερινότητάς τους στο διαδίκτυο. Μαζί με τις πολλές δυνατότητες που προσφέρει η ψηφιακή τεχνολογία, υπάρχουν και προκλήσεις, όπως η διαδικτυακή παρενόχληση, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο, οι διαδικτυακές απάτες, η παραπληροφόρηση και άλλοι κίνδυνοι.

Παράλληλα, γονείς και εκπαιδευτικοί καλούνται να υποστηρίξουν τα παιδιά σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που αλλάζει συνεχώς.

Γι’ αυτό η συμμετοχή όλων είναι σημαντική. Κάθε απάντηση συμβάλλει στη δημιουργία μιας πιο ολοκληρωμένης εικόνας για το τι λειτουργεί, τι χρειάζεται αλλαγή και ποιες είναι οι προτεραιότητες για το μέλλον.

Ποιους αφορά η έρευνα;

Οι έρευνες απευθύνονται σε διαφορετικές ομάδες, ώστε να ακουστούν όσο το δυνατόν περισσότερες και διαφορετικές απόψεις:

👧 Παιδιά και νέοι

Υπάρχουν ξεχωριστές έρευνες για παιδιά και νέους ηλικίας 16–18 ετών και για παιδιά 15 ετών και κάτω.

🔹 Έρευνα για παιδιά και νέους 16–18 ετών:
Συμπληρώστε την έρευνα

🔹 Έρευνα για παιδιά 15 ετών και κάτω:
Συμπληρώστε την έρευνα

👨‍👩‍👧 Γονείς και φροντιστές

Οι γονείς και οι φροντιστές έχουν καθοριστικό ρόλο στην υποστήριξη των παιδιών και στην καλλιέργεια ασφαλών και υπεύθυνων ψηφιακών συνηθειών.

👉 Συμπληρώστε την έρευνα για γονείς και φροντιστές

👩‍🏫 Εκπαιδευτικοί και επαγγελματίες της εκπαίδευσης

Οι εκπαιδευτικοί βρίσκονται καθημερινά κοντά στα παιδιά και μπορούν να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τις ανάγκες, τις δυσκολίες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μαθητές στο ψηφιακό περιβάλλον.

👉 Συμπληρώστε την έρευνα για εκπαιδευτικούς

Μια έρευνα που χρειάζεται λίγα λεπτά από τον χρόνο μας

Οι έρευνες είναι σύντομες, ανώνυμες και εθελοντικές. Δεν συλλέγουν προσωπικά δεδομένα και μπορούν να συμπληρωθούν εύκολα ακόμη και από κινητό τηλέφωνο.

Η προθεσμία για τη συμμετοχή είναι Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2026.

Η αλλαγή ξεκινά από τη συμμετοχή

Ένα καλύτερο διαδίκτυο δεν δημιουργείται μόνο μέσα από ευρωπαϊκές πολιτικές και θεσμικές αποφάσεις. Δημιουργείται όταν ακούμε τις πραγματικές εμπειρίες των ανθρώπων που χρησιμοποιούν το διαδίκτυο καθημερινά.

Η συμμετοχή παιδιών και νέων, γονέων, φροντιστών και εκπαιδευτικών μπορεί να βοηθήσει ώστε οι μελλοντικές δράσεις για την ψηφιακή ασφάλεια να ανταποκρίνονται καλύτερα στην πραγματικότητα.

Αφιερώστε λίγα λεπτά, συμπληρώστε την έρευνα που σας αφορά και βοηθήστε να γίνει το διαδίκτυο ένας καλύτερος και ασφαλέστερος χώρος για κάθε παιδί και νέο.

📢 Η φωνή σας έχει σημασία. Ας την κάνουμε να ακουστεί!

#NotOnOurFeed: Ενώνουμε τις φωνές μας ενάντια στον διαδικτυακό εκφοβισμό

Με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, η εκστρατεία #NotOnOurFeed του Better Internet for Kids (BIK) καλεί παιδιά και νέους, γονείς και φροντιστές, εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες που εργάζονται με παιδιά και εφήβους να ενώσουν τις φωνές τους και να αναλάβουν δράση απέναντι στον διαδικτυακό εκφοβισμό (cyberbullying).

Η καμπάνια πραγματοποιείται από 24 Αυγούστου έως 25 Σεπτεμβρίου 2026, αξιοποιώντας την περίοδο επιστροφής στο σχολείο ως μια σημαντική ευκαιρία για να ανοίξει ο διάλογος γύρω από την ασφαλή και υπεύθυνη χρήση του διαδικτύου, τις διαδικτυακές συμπεριφορές και τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε όλοι να συμβάλουμε στη δημιουργία ενός πιο ασφαλούς και υποστηρικτικού ψηφιακού περιβάλλοντος.

Τρεις άξονες για ένα ασφαλέστερο διαδίκτυο

Η εκστρατεία #NotOnOurFeed εμπνέεται από τους τρεις βασικούς πυλώνες του ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης για την καταπολέμηση του διαδικτυακού εκφοβισμού:

Προστασία – Πρόληψη – Αναφορά και Υποστήριξη.

Προστασία

Ο διαδικτυακός εκφοβισμός μπορεί να λάβει πολλές μορφές: προσβλητικά ή απειλητικά μηνύματα, διάδοση φημών, δημόσια διαπόμπευση, αποκλεισμό από διαδικτυακές ομάδες, κοινοποίηση προσωπικών πληροφοριών ή εικόνων χωρίς συναίνεση και άλλες συμπεριφορές που μπορεί να προκαλέσουν σημαντική συναισθηματική επιβάρυνση.

Παράλληλα, το ψηφιακό περιβάλλον εξελίσσεται διαρκώς και αναδύονται νέες μορφές διαδικτυακής κακοποίησης, μεταξύ άλλων και μέσω της τεχνητής νοημοσύνης (AI). Η δημιουργία ή η αλλοίωση εικόνων και άλλου περιεχομένου με τη χρήση AI μπορεί να αξιοποιηθεί με επιβλαβή τρόπο, καθιστώντας ακόμη πιο σημαντική την ενημέρωση και την ενδυνάμωση των παιδιών και των νέων.

Πρόληψη

Η πρόληψη ξεκινά από την ενημέρωση, την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης και την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων.

Η επιστροφή στο σχολείο αποτελεί μια ιδανική στιγμή για γονείς, εκπαιδευτικούς και παιδιά να συζητήσουν για τη συμπεριφορά στο διαδίκτυο: Πώς επικοινωνούμε με τους άλλους; Τι κάνουμε όταν βλέπουμε ένα περιστατικό εκφοβισμού; Πώς αντιδρούμε όταν ένα παιδί ή ένας φίλος μας δέχεται διαδικτυακή επίθεση; Πότε ένα «αστείο» παύει να είναι αστείο;

Η δημιουργία μιας κουλτούρας σεβασμού και αλληλοϋποστήριξης δεν αφορά μόνο εκείνους που υφίστανται διαδικτυακό εκφοβισμό. Αφορά και τους θεατές ή παρατηρητές ενός περιστατικού, οι οποίοι μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο, επιλέγοντας να μην ενισχύσουν επιβλαβές περιεχόμενο και προσφέροντας υποστήριξη στο άτομο που το βιώνει.

Αναφορά και υποστήριξη

Κανείς δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσει μόνος του ένα περιστατικό διαδικτυακού εκφοβισμού.

Η αναφορά του επιβλαβούς περιεχομένου στις αντίστοιχες πλατφόρμες, η αξιοποίηση των διαθέσιμων μηχανισμών καταγγελίας και η αναζήτηση βοήθειας από έναν έμπιστο ενήλικα αποτελούν σημαντικά βήματα.

Καθοριστικό ρόλο στην προσπάθεια αυτή έχουν τα Κέντρα Ασφαλούς Διαδικτύου (Safer Internet Centres – SICs), οι γραμμές βοήθειας (helplines) και οι trusted flaggers, οι οποίοι συμβάλλουν στην πρόληψη, την αναφορά και την αντιμετώπιση της διαδικτυακής βλάβης, προσφέροντας ενημέρωση, καθοδήγηση και υποστήριξη.

Το μήνυμα της καμπάνιας: όχι στη βία στο δικό μας ψηφιακό περιβάλλον

Το #NotOnOurFeed δεν είναι απλώς ένα hashtag. Είναι ένα κάλεσμα για συλλογική δράση.

Κάθε παιδί και νέος έχει δικαίωμα να αισθάνεται ασφαλής και να αντιμετωπίζεται με σεβασμό στο διαδίκτυο. Κάθε γονέας και φροντιστής μπορεί να λειτουργήσει ως πρόσωπο εμπιστοσύνης. Κάθε εκπαιδευτικός μπορεί να δημιουργήσει χώρο για διάλογο και έγκαιρη παρέμβαση. Και κάθε χρήστης του διαδικτύου μπορεί να επιλέξει να μη γίνει μέρος της διάδοσης μιας επιβλαβούς συμπεριφοράς.

Η αντιμετώπιση του διαδικτυακού εκφοβισμού απαιτεί ενημέρωση, πρόληψη, συνεργασία και έγκαιρη υποστήριξη. Με αφετηρία τη νέα σχολική χρονιά, η εκστρατεία #NotOnOurFeed μας υπενθυμίζει ότι η δημιουργία ενός καλύτερου διαδικτύου είναι υπόθεση όλων μας.

Ας κάνουμε τον σεβασμό, την ενσυναίσθηση και την ασφάλεια μέρος της δικής μας ψηφιακής καθημερινότητας.

 

Επίσημη σελίδα καμπάνιας: https://better-internet-for-kids.europa.eu/en/campaigns/notonourfeed

 

Crypto

AI Act: Τι αλλάζει από τις 2 Αυγούστου 2026 για παιδιά και ενήλικες

Από τις 2 Αυγούστου 2026, ένα σημαντικό μέρος του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, γνωστού ως AI Act, εφαρμόζεται σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Από την ημερομηνία αυτή τίθενται σε ισχύ νέες υποχρεώσεις διαφάνειας.

Ο Κανονισμός δεν απαγορεύει τη χρήση της ΤΝ. Θέτει κανόνες ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν πότε αλληλεπιδρούν με ένα σύστημα ΤΝ, να μπορούν να αναγνωρίζουν το τεχνητά παραγόμενο περιεχόμενο και να προστατεύονται όταν η ΤΝ επηρεάζει σημαντικές αποφάσεις για τη ζωή τους.

Το infographic είναι προϊόν τεχνητής νοημοσύνης.

Τι αλλάζει για όλους τους χρήστες

1. Πρέπει να γνωρίζουμε πότε επικοινωνούμε με ΤΝ

Τα chatbots, οι ψηφιακοί βοηθοί, τα AI agents και τα εικονικά πρόσωπα πρέπει να ενημερώνουν τον χρήστη ότι αλληλεπιδρά με σύστημα ΤΝ και όχι με άνθρωπο, εκτός εάν αυτό είναι ήδη απολύτως προφανές.

Η ενημέρωση πρέπει να δίνεται με σαφή και διακριτό τρόπο από την αρχή της πρώτης επικοινωνίας και να είναι προσβάσιμη και σε άτομα με αναπηρία.

2. Τα deepfakes πρέπει να επισημαίνονται

Όταν δημοσιεύεται  ένα ρεαλιστικό αλλά τεχνητά δημιουργημένο ή αλλοιωμένο βίντεο, ηχητικό αρχείο ή εικόνα που μπορεί να εκληφθεί ως αυθεντική, πρέπει να υπάρχει σαφής και κατανοητή γνωστοποίηση.

Δεν αρκεί μόνο μια «κρυφή» τεχνική σήμανση μέσα στο αρχείο. Η ένδειξη πρέπει να είναι ορατή  στον χρήστη. Για εμφανώς σατιρικό, καλλιτεχνικό ή μυθοπλαστικό περιεχόμενο προβλέπεται πιο ευέλικτος τρόπος ενημέρωσης.

3. Το συνθετικό περιεχόμενο πρέπει να μπορεί να ανιχνευθεί

Οι πάροχοι συστημάτων που παράγουν εικόνες, ήχο, βίντεο ή κείμενο οφείλουν να ενσωματώνουν μηχανικώς αναγνώσιμη σήμανση, ώστε το περιεχόμενο να μπορεί να εντοπιστεί ως δημιουργημένο ή αλλοιωμένο με ΤΝ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εικόνα ή κείμενο πρέπει να εμφανίζει την ίδια ορατή ετικέτα “AI-generated”. Η τεχνική σήμανση αφορά κυρίως τη δυνατότητα ανίχνευσης του περιεχομένου από συστήματα και πλατφόρμες.

4. Ορισμένα κείμενα δημόσιου ενδιαφέροντος χρειάζονται γνωστοποίηση

Κείμενα που δημιουργούνται ή αλλοιώνονται με ΤΝ και δημοσιεύονται για να ενημερώσουν το κοινό σχετικά με θέματα όπως η πολιτική, η δημόσια υγεία, η ασφάλεια, η οικονομία ή η δημόσια διοίκηση πρέπει να επισημαίνονται.

Δεν απαιτείται σήμανση όταν έχει προηγηθεί ουσιαστικός ανθρώπινος έλεγχος, επαλήθευση των πληροφοριών και ανάληψη συντακτικής ευθύνης. Η απλή ορθογραφική ή γραμματική διόρθωση δεν θεωρείται επαρκής ανθρώπινος έλεγχος.

5. Πρέπει να ενημερωνόμαστε για τη χρήση αναγνώρισης συναισθημάτων

Όταν χρησιμοποιείται νόμιμα σύστημα αναγνώρισης συναισθημάτων ή βιομετρικής κατηγοριοποίησης, τα άτομα που εκτίθενται σε αυτό πρέπει να ενημερώνονται ότι το σύστημα λειτουργεί. Η υποχρέωση ισχύει είτε η ανάλυση γίνεται σε πραγματικό χρόνο είτε εκ των υστέρων.

 

Τι σημαίνει για τα παιδιά και την εκπαίδευση

Οι μαθητές, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να γνωρίζουν πότε συνομιλούν με chatbot, ψηφιακό βοηθό ή άλλο διαδραστικό σύστημα ΤΝ.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα παιδιά, τα οποία μπορεί να θεωρήσουν ότι ένα chatbot είναι φίλος, εκπαιδευτικός ή ειδικός. Η ένδειξη ότι πρόκειται για ΤΝ τα βοηθά να αντιμετωπίζουν τις απαντήσεις με περισσότερη προσοχή και να θυμούνται ότι το σύστημα μπορεί να κάνει λάθη ή να δημιουργήσει ανακριβείς πληροφορίες.

Παράλληλα, ορισμένες προστασίες για τα παιδιά ισχύουν ήδη από τον Φεβρουάριο του 2025:

Στις παραπάνω απαγορεύσεις που έχουν ξεκινήσει νωρίτερα από τις 2 Αυγούστου,  ενισχύεται η εποπτεία και η επιβολή τους από τις αρμόδιες αρχές.

Ποια εκπαιδευτικά συστήματα θεωρούνται υψηλού κινδύνου

Ως υψηλού κινδύνου χαρακτηρίζονται συστήματα ΤΝ που χρησιμοποιούνται:

Οι πλήρεις απαιτήσεις για αυτά τα συστήματα δεν εφαρμόζονται ακόμη. Θα αρχίσουν να ισχύουν από τις 2 Δεκεμβρίου 2027.

Μέχρι τότε, τα σχολεία και οι εκπαιδευτικοί οργανισμοί χρειάζεται να γνωρίζουν ποια εργαλεία χρησιμοποιούν, για ποιον σκοπό, ποια δεδομένα επεξεργάζονται και ποιος έχει την τελική ευθύνη για τα αποτελέσματά τους.

 

Τι σημαίνει για τους εργαζομένους και τους ενήλικες

Από τις 2 Αυγούστου ισχύουν για όλους οι νέοι κανόνες διαφάνειας σχετικά με τα chatbots, τα deepfakes και το συνθετικό περιεχόμενο.

Οι αυστηρότερες υποχρεώσεις για συστήματα που επηρεάζουν την εργασία και σημαντικές υπηρεσίες θα εφαρμοστούν από τις 2 Δεκεμβρίου 2027. Θα αφορούν συστήματα που χρησιμοποιούνται για:

Οι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποί τους θα πρέπει να ενημερώνονται πριν χρησιμοποιηθεί σύστημα ΤΝ υψηλού κινδύνου στον χώρο εργασίας.

 

Τι σημαίνει για τη δημόσια διοίκηση

Η ΤΝ μπορεί να χρησιμοποιείται για την υποστήριξη διοικητικών διαδικασιών, αλλά δεν πρέπει να λειτουργεί ως ανεξέλεγκτο «μαύρο κουτί».

Από τις 2 Δεκεμβρίου 2027, όταν δημόσιοι φορείς χρησιμοποιούν συστήματα υψηλού κινδύνου που επηρεάζουν δικαιώματα, κοινωνικές παροχές, υγειονομικές υπηρεσίες ή άλλες σημαντικές αποφάσεις, θα πρέπει μεταξύ άλλων:

Η αξιολόγηση πρέπει να εξετάζει ποιοι άνθρωποι μπορεί να επηρεαστούν, ποιους κινδύνους αντιμετωπίζουν, πώς θα εξασφαλίζεται ο ανθρώπινος έλεγχος και ποια μέτρα θα λαμβάνονται σε περίπτωση προβλήματος.

 

Τι πρέπει να κάνουν οι οργανισμοί

Η υποχρέωση για εγγραμματισμό στην ΤΝ ισχύει ήδη. Επιχειρήσεις, σχολεία, δημόσιες υπηρεσίες και άλλοι οργανισμοί που παρέχουν ή χρησιμοποιούν συστήματα ΤΝ πρέπει να λαμβάνουν μέτρα ώστε το προσωπικό τους να διαθέτει επαρκείς γνώσεις για:

Δεν απαιτείται το ίδιο πρόγραμμα εκπαίδευσης για όλους. Η κατάρτιση πρέπει να προσαρμόζεται στο εργαλείο, στον τρόπο χρήσης του και στους ανθρώπους που μπορεί να επηρεαστούν.

 

Τι αλλάζει από τις 2 Δεκεμβρίου 2026

Απαγορεύονται συστήματα ΤΝ που προορίζονται για τη δημιουργία:

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται εφαρμογές  nudification, οι οποίες χρησιμοποιούν μια κανονική φωτογραφία για να κατασκευάσουν ψεύτικο γυμνό ή σεξουαλικό υλικό.

Συστήματα παραγωγής συνθετικού περιεχομένου που είχαν ήδη κυκλοφορήσει πριν από τις 2 Αυγούστου 2026 θα πρέπει πλέον να συμμορφώνονται και αυτά με την υποχρέωση τεχνικής σήμανσης και ανίχνευσης του περιεχομένου που παράγουν.

 

Τι αλλάζει από τις 2 Δεκεμβρίου 2027

Από τις 2 Δεκεμβρίου 2027 θα εφαρμοστούν οι πλήρεις υποχρεώσεις για τα συστήματα υψηλού κινδύνου που χρησιμοποιούνται σε ευαίσθητους τομείς, όπως:

Τα συστήματα αυτά θα πρέπει να διαθέτουν διαχείριση κινδύνων, κατάλληλα δεδομένα, τεχνική τεκμηρίωση, καταγραφή της λειτουργίας, ανθρώπινη εποπτεία, ακρίβεια, ανθεκτικότητα και κυβερνοασφάλεια.

Οι πολίτες θα πρέπει να ενημερώνονται όταν υποβάλλονται σε απόφαση που υποστηρίζεται από σύστημα υψηλού κινδύνου. Θα μπορούν επίσης να υποβάλλουν καταγγελία στην αρμόδια αρχή και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να ζητούν σαφή και ουσιαστική εξήγηση για τον ρόλο που έπαιξε η ΤΝ σε μια απόφαση που τους επηρέασε σημαντικά.

 

Τι πρέπει να θυμόμαστε

Ο AI Act επιβάλλει υποχρεώσεις κυρίως στις εταιρείες, στους δημόσιους φορείς και στους επαγγελματίες που αναπτύσσουν ή χρησιμοποιούν συστήματα ΤΝ. Δεν μετατρέπει κάθε απλό χρήστη σε υπεύθυνο συμμόρφωσης.

Ωστόσο, η ιδιωτική χρήση της ΤΝ δεν σημαίνει ότι επιτρέπονται τα πάντα. Η δημιουργία ή κοινοποίηση επιβλαβούς περιεχομένου μπορεί να παραβιάζει τη νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα, την προστασία της προσωπικότητας, την παρενόχληση ή την προστασία των παιδιών, ακόμη και όταν δεν εμπίπτει άμεσα στον AI Act.

Τέλος, μια ένδειξη ότι κάποιο περιεχόμενο δημιουργήθηκε με ΤΝ δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι ψευδές. Αντίστοιχα, η απουσία ένδειξης δεν αποδεικνύει ότι είναι αυθεντικό.

Ο AI Act προσφέρει περισσότερη διαφάνεια και προστασία, αλλά δεν αντικαθιστά την κριτική σκέψη. Παιδιά και ενήλικες χρειάζεται να ελέγχουν την πηγή, να αναζητούν επιβεβαίωση και να μην εμπιστεύονται άκριτα όσα παράγει ή προτείνει ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.

Πηγή: Safer and more transparent AI

Σελίδα αναφορών για παιδιά
Created by OpenIT
Copyright 2019 © SaferInternet4Kids.gr. All rights reserved.
Accessibility by WAH