Τεύχος 73 – Πανελλήνιοι Διαγωνισμοί SID 2027

Τεύχος 72 – Ενημερωτικό Δελτίο Σεπτεμβρίου

Τα προσωπικά μου δεδομένα είναι θησαυρός!

Τι δείχνει η απαγόρευση των κινητών στα σχολεία; Νέα έρευνα από το ΚΜΟΠ και το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου καταγράφει τις απόψεις εκπαιδευτικών.

Λιγότεροι περισπασμοί στην τάξη, οργάνωση και όρια και περισσότερη δια ζώσης επικοινωνία μεταξύ των μαθητών, αλλά και ανάγκη για συμπληρωματικές παρεμβάσεις, όπως εναλλακτικές δραστηριότητες στο σχολείο, εκπαίδευση στην υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας και στενότερη συνεργασία με τους γονείς.

Αυτά είναι ορισμένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της νέας έρευνας που πραγματοποίησε η πρωτοβουλία Live Without Bullying του ΚΜΟΠ – Κέντρου Κοινωνικής Δράσης και Καινοτομίας, σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου (SaferInternet4Kids), καταγράφοντας τις απόψεις 340 και πλέον εκπαιδευτικών από όλη την Ελλάδα σχετικά με την αποτελεσματικότητα της απαγόρευσης της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα σχολεία.

Η έρευνα εξέτασε την εφαρμογή και τον αντίκτυπο του μέτρου, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η σχολική κοινότητα και τις προτάσεις των εκπαιδευτικών για την πρόληψη και την υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας.

Οι εκπαιδευτικοί αναφέρουν θετικές αλλαγές

Περισσότεροι από δύο στους τρεις συμμετέχοντες δηλώνουν ότι το μέτρο εφαρμόζεται σε μεγάλο ή πολύ μεγάλο βαθμό στο σχολείο τους. Παράλληλα, πολλοί το συνδέουν με θετικές αλλαγές στην καθημερινή λειτουργία της τάξης.

Τα σημαντικότερα ευρήματα δείχνουν ότι:

• 73,1% παρατηρεί λιγότερους περισπασμούς κατά τη διάρκεια του μαθήματος.
• 60,2% διαπιστώνει βελτίωση στην πειθαρχία και την οργάνωση της τάξης.
• 55,9% θεωρεί ότι έχει αυξηθεί η δια ζώσης επικοινωνία μεταξύ των μαθητών και των μαθητριών.
• Σχεδόν οι μισοί εκπαιδευτικοί (49,7%) εκτιμούν ότι έχει ενισχυθεί και η προσοχή ή η συμμετοχή των μαθητών στο μάθημα.

Οι προκλήσεις παραμένουν

Περισσότεροι από οκτώ στους δέκα (81,3%) αναφέρουν ότι οι αντιδράσεις των μαθητών διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την ηλικία τους, ενώ το 75,7% εκτιμά ότι πολλά παιδιά εξακολουθούν να δυσκολεύονται να αποχωριστούν το κινητό τους κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας.

Παράλληλα, το 66,7% των συμμετεχόντων θεωρεί ότι αρκετοί γονείς δυσκολεύονται να στηρίξουν την εφαρμογή του μέτρου, ενώ περισσότεροι από τους μισούς (57%) αναγνωρίζουν ότι και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην καθημερινή εφαρμογή και παρακολούθησή του.

Το 87,1% των εκπαιδευτικών θεωρεί ότι η εξάρτηση των μαθητών από τα κινητά αποτελεί βασικό παράγοντα που δυσχεραίνει την εφαρμογή του μέτρου. Σχεδόν έξι στους δέκα (59,9%) δηλώνουν επίσης ότι έχουν παρατηρήσει ενδείξεις ψυχολογικής επιβάρυνσης, όπως αυξημένο άγχος ή δυσκολίες στην κοινωνική αλληλεπίδραση.

H απαγόρευση δεν αρκεί από μόνη της

Ένα από τα πιο ξεκάθαρα μηνύματα της έρευνας είναι ότι η απαγόρευση χρήσης κινητών τηλεφώνων δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά χωρίς παράλληλες δράσεις πρόληψης και εκπαίδευσης.

Το 93,6% των εκπαιδευτικών θεωρεί απαραίτητη την εφαρμογή συμπληρωματικών μέτρων, όπως η εκπαίδευση για υπεύθυνη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών, η ανάπτυξη εναλλακτικών δραστηριοτήτων στο σχολείο και η στενή συνεργασία με τους γονείς.

Παράλληλα, 89,2% υποστηρίζει ότι η εκπαίδευση για την ασφαλή και υπεύθυνη χρήση των κινητών πρέπει να συνοδεύει κάθε περιοριστικό μέτρο.

 

Ευρεία στήριξη στη νέα πολιτική για τα social media

Η μεγάλη πλειονότητα των συμμετεχόντων (84,2%) θεωρεί ότι η επικείμενη γενική απαγόρευση χρήσης μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά κάτω των 15 ετών θα συμβάλει θετικά στην προστασία τους.

Οι εκπαιδευτικοί υπογραμμίζουν, ωστόσο, ότι η επιτυχία της πολιτικής εξαρτάται και από πρόσθετες παρεμβάσεις.

Σχεδόν 9 στους 10 (89,8%) ζητούν περισσότερη ενημέρωση και εκπαίδευση παιδιών και γονέων σχετικά με την ασφαλή χρήση του διαδικτύου, ενώ 78,1% υποστηρίζει την ενίσχυση των εργαλείων γονικού ελέγχου και των μηχανισμών επιβεβαίωσης ηλικίας στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

 

Τι προτείνουν οι εκπαιδευτικοι για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των μέτρων;

Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η αποτελεσματική διαχείριση της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα σχολεία απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που θα συνδυάζει την πρόληψη, την εκπαίδευση και τη συνεργασία μεταξύ σχολείου, οικογένειας και Πολιτείας.

Στο πλαίσιο αυτό, η έρευνα διατυπώνει σειρά συστάσεων πολιτικής, με στόχο την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων μέτρων και την προώθηση της υπεύθυνης χρήσης των ψηφιακών τεχνολογιών από τα παιδιά και τους εφήβους. Μεταξύ άλλων, προτείνεται:

• η ενίσχυση του ψηφιακού αλφαβητισμού και της υπεύθυνης χρήσης της τεχνολογίας μέσα από συστηματικές εκπαιδευτικές δράσεις,
• η ουσιαστική ενημέρωση και υποστήριξη γονέων και φροντιστών,
• η ανάπτυξη δημιουργικών εναλλακτικών δραστηριοτήτων στο σχολικό περιβάλλον που ενισχύουν την κοινωνική αλληλεπίδραση,
• η διαμόρφωση πολιτικών που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και λαμβάνουν υπόψη τις εμπειρίες εκπαιδευτικών, μαθητών και οικογενειών.

Η Δρ. Αντωνία  Τορρένς, Γενική Δ/ντρια του ΚΜΟΠ και Πρόεδρος της COFACE Families Europe επισημαίνει: «Η έρευνα δείχνει ότι η απαγόρευση μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο πρώτο βήμα, αλλά δεν αρκεί. Χρειάζεται να προσφέρουμε στα παιδιά δημιουργικές δραστηριότητες που ενισχύουν τη δια ζώσης επικοινωνία, να ακούμε τις εμπειρίες και τις ανάγκες τους και να στηρίζουμε εκπαιδευτικούς και οικογένειες με γνώσεις και πρακτικά εργαλεία. Μόνο έτσι τα όρια μπορούν να λειτουργήσουν ως μέρος μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης εκπαίδευσης, πρόληψης και υποστήριξης».

Από την πλευρά της η Δρ. Παρασκευή Φραγκοπούλου, συντονίστρια του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ αναφέρει από την πλευρά της ότι «η έρευνα δείχνει ότι οι εκπαιδευτικοί στηρίζουν σε μεγάλο βαθμό τα υπάρχοντα μέτρα. Όμως, το μήνυμά τους προς την Πολιτεία είναι εξίσου σαφές: οι περιορισμοί δεν αρκούν χωρίς σταθερές και συστηματικές παρεμβάσεις. Χρειαζόμαστε περισσότερη εκπαίδευση για την ασφαλή και υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας, ουσιαστική ενημέρωση παιδιών και γονέων και μια συνεκτική πολιτική ψηφιακής αγωγής που θα δίνει στα παιδιά όχι μόνο όρια, αλλά και τις δεξιότητες για να διαχειρίζονται υπεύθυνα την ψηφιακή τους ζωή».

Δείτε αναλυτικά τα αποτελέσματα:

 

 

Νέο εκπαιδευτικό υλικό από το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ για παιδιά, γονείς, εκπαιδευτικούς και το ευρύ κοινό.

Με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας παρουσιάζει μια νέα, ολοκληρωμένη σειρά εκπαιδευτικού και ενημερωτικού υλικού για την ασφαλή, υπεύθυνη και ισορροπημένη χρήση της τεχνολογίας. 

Το νέο υλικό απευθύνεται σε παιδιά διαφορετικών ηλικιακών ομάδων, γονείς, εκπαιδευτικούς, επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης και πολίτες. Στόχος του είναι να προσφέρει πρακτικά εργαλεία που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες προκλήσεις του ψηφιακού κόσμου και μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο στην τάξη όσο και στο σπίτι, μέσα από δραστηριότητες στις οποίες μπορεί να συμμετέχει ολόκληρη η οικογένεια. 

Το εκπαιδευτικό υλικό σχεδιάστηκε σύμφωνα με σύγχρονες παιδαγωγικές αρχές και αξιοποιεί βιωματικές, παιγνιώδεις και συμμετοχικές μεθόδους μάθησης. Η αφήγηση ιστοριών, τα διαδραστικά κουίζ, το θεατρικό παιχνίδι, η δραματοποίηση και οι δραστηριότητες ενεργού συμμετοχής βοηθούν τα παιδιά όχι μόνο να αποκτήσουν γνώσεις, αλλά και να καλλιεργήσουν κριτική σκέψη, αυτορρύθμιση και υπεύθυνη ψηφιακή συμπεριφορά. 

Μπορείτε να δείτε όλο το υλικό εδώ:  

https://saferinternet4kids.gr/back-to-school-all/back-to-school-2026/ 

Πρώτα ασφαλή βήματα για τα μικρότερα παιδιά 

Μέσα από ιστορίες και δραστηριότητες με πρωταγωνίστριες τη Χελώνα Προσεκτικούλα και την Αλεπού Ασφαλίνα, τα μικρότερα παιδιά γνωρίζουν με απλό, ευχάριστο και κατανοητό τρόπο τους βασικούς κανόνες ασφάλειας στον ψηφιακό κόσμο. 

Μαθαίνουν να σταματούν και να σκέφτονται πριν πατήσουν έναν σύνδεσμο, να αναγνωρίζουν πότε χρειάζονται τη βοήθεια ενός ενήλικα και να αντιδρούν σωστά όταν συναντούν στο διαδίκτυο κάτι που τα φοβίζει, τα αναστατώνει ή τα κάνει να νιώθουν άβολα. Παράλληλα, εξοικειώνονται με την έννοια των προσωπικών δεδομένων και μαθαίνουν πώς μπορούν να τα προστατεύουν, καθώς και πώς δημιουργούνται ισχυροί και ασφαλείς κωδικοί πρόσβασης. 

Οι δραστηριότητες που συνοδεύουν τις ιστορίες επιτρέπουν στα παιδιά να εφαρμόσουν στην πράξη όσα έμαθαν και να τα εμπεδώσουν μέσα από το παιχνίδι, τη συζήτηση, τη δημιουργική έκφραση και τη συνεργασία. 

 

Το «Φανάρι των Social Media» για τα μεγαλύτερα παιδιά του Δημοτικού 

Για τα μεγαλύτερα παιδιά του Δημοτικού δημιουργήθηκε το «Φανάρι των Social Media», μια βιωματική δραστηριότητα που βασίζεται σε σενάρια εμπνευσμένα από καταστάσεις της καθημερινής ψηφιακής ζωής. 

Τα παιδιά καλούνται να σταματήσουν, να σκεφτούν και να αξιολογήσουν κριτικά όσα συμβαίνουν σε κάθε σενάριο. Ανάμεσα στα θέματα που εξετάζονται είναι η ατελείωτη ροή βίντεο, η επιδίωξη των likes, τα σχόλια, η επικοινωνία με αγνώστους, η κοινοποίηση προσωπικών πληροφοριών, η πίεση από την παρέα, η παραπληροφόρηση και η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο. 

Ενόψει του νέου πλαισίου για την πρόσβαση παιδιών κάτω των 15 ετών στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, το οποίο προβλέπεται να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, η δραστηριότητα βοηθά τους μαθητές και τις μαθήτριες να κατανοήσουν με βιωματικό τρόπο τον προστατευτικό χαρακτήρα του μέτρου. 

Το ηλικιακό όριο δεν παρουσιάζεται ως τιμωρία ή ως αποκλεισμός των παιδιών από την ψηφιακή ζωή, αλλά ως μέτρο προστασίας σε μια περίοδο κατά την οποία ακόμη αναπτύσσονται δεξιότητες όπως ο αυτοέλεγχος, η κριτική σκέψη, η διαχείριση των συναισθημάτων και η ασφαλής επικοινωνία. 

Παράλληλα, η δραστηριότητα λειτουργεί ως άσκηση ψηφιακής ωριμότητας. Βοηθά τα παιδιά να καλλιεργήσουν από τώρα καλές πρακτικές, ώστε, όταν φτάσουν στην κατάλληλη ηλικία, να είναι καλύτερα προετοιμασμένα να χρησιμοποιήσουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με ασφάλεια, υπευθυνότητα και μέτρο. Η εκπαιδευτική διαδικασία προτείνεται να ολοκληρώνεται με θεατρικό παιχνίδι, ώστε τα παιδιά να επεξεργαστούν διαφορετικές επιλογές και αντιδράσεις μέσα από την ανάληψη ρόλων. 

 

Διαδραστικά κουίζ για μαθητές και μαθήτριες Γυμνασίου και Λυκείου 

Για τους εφήβους δημιουργήθηκε μια ολοκληρωμένη σειρά διαδραστικών κουίζ, μέσα από τα οποία τα παιδιά καλούνται να σκεφτούν ώριμα, να εξετάσουν τις ψηφιακές τους συνήθειες και να επιλέξουν ασφαλείς και υπεύθυνους τρόπους αντίδρασης. 

Τα κουίζ πραγματεύονται: 

• τα ηλικιακά όρια και την καταλληλότητα των ψηφιακών υπηρεσιών και εφαρμογών, 

• την προστασία της ιδιωτικότητας και την αποφυγή της υπερβολικής κοινοποίησης προσωπικών πληροφοριών, 

• τη διαχείριση του χρόνου μπροστά στην οθόνη και την ψηφιακή ευεξία, 

• τον αυτοέλεγχο στο διαδικτυακό παιχνίδι και την αναγνώριση χειριστικών μηχανισμών, 

• την επίδραση του διαδικτύου στις επιλογές και τις αποφάσεις, 

• τον ρόλο των influencers, της διαφήμισης και του προωθητικού περιεχομένου, 

• την υπεύθυνη διαδικτυακή επικοινωνία και τη σημασία τού να σκεφτόμαστε πριν σχολιάσουμε ή δημοσιεύσουμε, 

• την Παιδεία στα Μέσα και την Πληροφορία, την κριτική αξιολόγηση του περιεχομένου και την αναγνώριση της παραπληροφόρησης, 

• την αναζήτηση βοήθειας όταν κάτι δυσάρεστο συμβαίνει στο διαδίκτυο, μέσω της αναφοράς του περιστατικού, του αποκλεισμού του χρήστη και της επικοινωνίας με έναν έμπιστο ενήλικα. 

Μέσα από μια ευχάριστη και διαδραστική διαδικασία, οι έφηβοι ενισχύουν τις ψηφιακές τους δεξιότητες και καλλιεργούν κριτική σκέψη, αυτορρύθμιση και υπεύθυνη στάση απέναντι στον ψηφιακό κόσμο. 

 

Πρακτικός οδηγός για γονείς 

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην υποστήριξη των γονέων ενόψει της προβλεπόμενης εφαρμογής του ηλικιακού ορίου των 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. 

Ο νέος οδηγός βοηθά τους γονείς να προετοιμάσουν εγκαίρως τα παιδιά, να τους εξηγήσουν με απλό και ειλικρινή τρόπο τις αλλαγές και να διαχειριστούν πιθανές αντιδράσεις. Βασικό μήνυμα είναι ότι η εφαρμογή των νέων ορίων χρειάζεται σταθερότητα, συνέπεια, διάλογο και καθοδήγηση.   

Στόχος είναι οι γονείς να μπορέσουν να μετατρέψουν αυτή την αλλαγή σε ευκαιρία ουσιαστικής επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια και καλλιέργειας υγιών ψηφιακών συνηθειών. 

 

Παιδαγωγική αξιοποίηση της τεχνολογίας από τους εκπαιδευτικούς 

Για τους εκπαιδευτικούς δημιουργήθηκε ένας πρακτικός οδηγός για την παιδαγωγικά ορθή αξιοποίηση της τεχνολογίας στη σχολική τάξη. 

Η τεχνολογία μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά τη μάθηση, όταν χρησιμοποιείται με σαφή εκπαιδευτικό σκοπό, μέτρο και σεβασμό στις ανάγκες όλων των παιδιών.  

Ο οδηγός προσφέρει κατευθύνσεις για τη σύνδεση της τεχνολογίας με τη μαθησιακή διαδικασία, με τρόπο συμπεριληπτικό, ασφαλή και παιδαγωγικά τεκμηριωμένο, βοηθώντας τους εκπαιδευτικούς να καλλιεργήσουν στους μαθητές και στις μαθήτριες υπευθυνότητα, κριτική σκέψη και ψηφιακή αυτονομία. 

Υπεύθυνη ενημέρωση για τη διαδικτυακή σεξουαλική κακοποίηση παιδιών 

Η νέα σειρά υλικού περιλαμβάνει, επίσης, εξειδικευμένο οδηγό για δημοσιογράφους, παραγωγούς περιεχομένου και επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης σχετικά με την υπεύθυνη κάλυψη περιστατικών διαδικτυακής σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. 

Η δημοσιογραφική κάλυψη τέτοιων υποθέσεων μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ενημέρωση, την πρόληψη και την ενθάρρυνση της αναζήτησης βοήθειας. Όταν, όμως, δεν γίνεται με την απαιτούμενη προσοχή, μπορεί να εκθέσει το παιδί, να αναπαραγάγει στερεότυπα, να μετατοπίσει την ευθύνη από τον δράστη ή να προκαλέσει δευτερογενή θυματοποίηση. 

Ο οδηγός αποτελεί ελληνική μετάφραση και προσαρμογή του «Words Shape Reality – Guidelines for Journalists Reporting on Child Sexual Abuse», που εκδόθηκε από το Save the Children Finland και τη φινλανδική γραμμή αναφορών Nettivihje. Η ελληνική έκδοση μεταφράστηκε και προσαρμόστηκε στα ελληνικά δεδομένα από τη SafeLine.gr, την Ελληνική Ανοικτή Γραμμή Καταγγελιών για παράνομο περιεχόμενο στο διαδίκτυο, η οποία λειτουργεί στο πλαίσιο του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ. 

Στόχος είναι να προσφέρει ένα σαφές, πρακτικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο δημοσιογραφικής κάλυψης, με απόλυτο σεβασμό στα δικαιώματα, την ιδιωτικότητα, την αξιοπρέπεια και την ασφάλεια κάθε παιδιού. 

Προστασία των πολιτών από τις σύγχρονες κυβερνοαπειλές 

Το νέο υλικό συμπληρώνεται από έναν ολοκληρωμένο οδηγό κυβερνοασφάλειας για το ευρύ κοινό. Με απλές οδηγίες και πρακτικά παραδείγματα, βοηθά τους πολίτες να αναγνωρίζουν, να προλαμβάνουν και να αντιμετωπίζουν σύγχρονες ψηφιακές απειλές, προστατεύοντας αποτελεσματικότερα τις συσκευές, τους λογαριασμούς, τα προσωπικά δεδομένα και τις ηλεκτρονικές συναλλαγές τους. 

To νέο υλικό μπορείτε να το δείτε εδώ: 

 https://saferinternet4kids.gr/back-to-school-all/back-to-school-2026/ 

 

Γίνετε μέλος του Πάνελ Νέων του Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου

Είστε παθιασμένοι με τη δημιουργία ενός ασφαλέστερου διαδικτυακού κόσμου για εσάς και τους φίλους σας; Θέλετε να ακουστεί η φωνή σας στη διαμόρφωση του μέλλοντος της ασφάλειας στο διαδίκτυο και της ψηφιακής ευημερίας; Έχουμε μια συναρπαστική ευκαιρία για εσάς!

Το Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ είναι ενθουσιασμένο που ανακοινώνει την προσθήκη νέων μελών στο Πάνελ Νέων του. Αυτή είναι μια μοναδική ευκαιρία για νέους όπως εσείς να γίνουν υπέρμαχοι ενός ασφαλέστερου και πιο υπεύθυνου διαδικτύου.

 

🌐 Ποιος μπορεί να εγγραφεί; 

Εάν είστε μεταξύ 11 και 17 ετών και είστε ενθουσιώδεις με την ασφάλεια στο διαδίκτυο, το Πάνελ Νέων είναι για εσάς! Δεν απαιτούνται συγκεκριμένα προσόντα ή εμπειρία – απλώς ένα γνήσιο ενδιαφέρον για να γίνει το διαδίκτυο καλύτερο. Θα εκτιμηθεί η γνώση αγγλικών λόγω συμμετοχής των μελών του Πάνελ μας σε ευρωπαϊκές δράσεις. 

 

Τι θα αποκτήσετε:

• Μια πλατφόρμα για να εκφράσετε τις σκέψεις και τις ιδέες σας σχετικά με την ασφάλεια στο διαδίκτυο.
• Ευκαιρίες συνεργασίας με ομοϊδεάτες νέους.
• Πρόσβαση σε εργαστήρια, εκπαίδευση και πόρους για να βελτιώσετε τις γνώσεις σας.
• Ευκαιρία να επηρεάσετε πολιτικές και πρωτοβουλίες σε εθνική και ευρωπαϊκή κλίμακα.
• Δικτύωση με ειδικούς και επαγγελματίες στον τομέα της ασφάλειας στο διαδίκτυο.

 

 Γιατί να εγγραφείτε;

• Για να αποκτήσετε πολύτιμες δεξιότητες και εμπειρία που θα ωφελήσουν το μέλλον σας.
• Να ευαισθητοποιήσετε τους συνομηλίκους σας σχετικά με την ασφάλεια στο διαδίκτυο.
• Να εξερευνήστε τη δημιουργικότητά σας μέσα από τη δημιουργία δικού σας εκπαιδευτικού υλικού για νέους.
• Να βοηθήστε στη διαμόρφωση ενός ασφαλέστερου τοπίου στο διαδίκτυο για όλους τους νέους χρήστες.

 

📅 Τρόπος υποβολής αίτησης:
Είναι απλό! Απλώς επισκεφτείτε τον ιστότοπό μας https://saferinternet4kids.gr/forms/youthpanel_registration/  και συμπληρώστε τη φόρμα αίτησης για το Youth Panel. Πείτε μας για εσάς, το πάθος σας για την ασφάλεια στο διαδίκτυο και γιατί θέλετε να γίνετε μέρος αυτού του απίστευτου ταξιδιού.

 

🗓️ Προθεσμία υποβολής αιτήσεων: 30.09.2026

 

📣 Δράσεις του Πάνελ Νέων του Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου:  https://saferinternet4kids.gr/category/youth-area/

 

Μην χάσετε αυτή τη φανταστική ευκαιρία να βρεθείτε στην πρώτη γραμμή της υπεράσπισης της ασφάλειας στο διαδίκτυο. Γίνετε μέλος του Πάνελ Νέων του Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ και μαζί, ας οικοδομήσουμε έναν ασφαλέστερο και πιο υπεύθυνο διαδικτυακό κόσμο για όλους!

Εάν έχετε οποιεσδήποτε ερωτήσεις ή χρειάζεστε περισσότερες πληροφορίες, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο support@saferinternet4kids.gr.

 

Ηλεκτρονικές απάτες νέας γενιάς: Ένα «κλικ» μπορεί να κοστίσει ακριβά

Πλαστές τραπεζικές ιστοσελίδες, κοινωνική μηχανική και εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης κάνουν τις απόπειρες εξαπάτησης ταχύτερες, πιο στοχευμένες και πιο πειστικές

Τα περιστατικά ηλεκτρονικής απάτης που καταγράφονται σε ολόκληρη τη χώρα επιβεβαιώνουν ότι η ψηφιακή εξαπάτηση δεν αποτελεί πλέον ένα μεμονωμένο ή περιστασιακό φαινόμενο. Πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιοι οργανισμοί βρίσκονται αντιμέτωποι με ολοένα πιο οργανωμένες και στοχευμένες επιθέσεις, οι οποίες μπορούν μέσα σε ελάχιστο χρόνο να οδηγήσουν σε απώλεια χρημάτων, υποκλοπή δεδομένων ή παραβίαση λογαριασμών.

Η εποχή κατά την οποία ένα μήνυμα ηλεκτρονικού «ψαρέματος» (phishing) αναγνωριζόταν εύκολα από τα ορθογραφικά λάθη, την πρόχειρη εμφάνιση ή τις αδέξιες διατυπώσεις, υποχωρεί σταδιακά. Οι δράστες χρησιμοποιούν πλέον ιστοσελίδες που αντιγράφουν με μεγάλη ακρίβεια το περιβάλλον τραπεζών και οργανισμών, παραποιημένες διευθύνσεις αποστολέα, πλαστά email και SMS, τηλεφωνικές κλήσεις και τεχνικές κοινωνικής μηχανικής.

Στόχος τους είναι να οδηγήσουν τον χρήστη σε ενέργειες όπως να πληκτρολογήσει κωδικούς πρόσβασης, να αποκαλύψει στοιχεία κάρτας, να γνωστοποιήσει έναν κωδικό μιας χρήσης ή να εγκρίνει μια συναλλαγή που δεν πραγματοποίησε ο ίδιος.

Παράλληλα, τα εργαλεία παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης διευκολύνουν τη μαζική δημιουργία καλοδιατυπωμένων και εξατομικευμένων μηνυμάτων, καθώς και την πειστικότερη απομίμηση της φωνής, της εικόνας ή του τρόπου επικοινωνίας ενός προσώπου. Η Τεχνητή Νοημοσύνη αυξάνει σημαντικά την ταχύτητα, την κλίμακα και την πειστικότητα με την οποία μπορούν να πραγματοποιηθούν ήδη γνωστές μορφές εξαπάτησης.

Δύο πρόσφατες υποθέσεις στην Κρήτη αναδεικνύουν τον κίνδυνο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν δύο πρόσφατα περιστατικά στην Κρήτη, τα οποία, σύμφωνα με τις έως τώρα διαθέσιμες πληροφορίες, βρίσκονται υπό διερεύνηση.

Στην πρώτη περίπτωση, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι άγνωστοι απέκτησαν πρόσβαση σε τραπεζικούς λογαριασμούς υπηρεσίας της Περιφέρειας Κρήτης, αφού στοιχεία πρόσβασης καταχωρίστηκαν σε πλαστή ιστοσελίδα που προσομοίαζε το περιβάλλον συνεργαζόμενου τραπεζικού ιδρύματος. Λίγες ημέρες αργότερα έγινε γνωστό ότι διερευνάται περιστατικό ηλεκτρονικής απάτης με στόχο τον Δήμο Αγίου Νικολάου.

Ανεξάρτητα από την τελική έκβαση των ερευνών, τα περιστατικά υπογραμμίζουν πόσο πειστικά μπορούν να είναι τα ψηφιακά περιβάλλοντα εξαπάτησης και πόσο σημαντική είναι η άμεση αντίδραση ενός οργανισμού.

Το πρόβλημα, βέβαια, δεν περιορίζεται στην Κρήτη. Σε ολόκληρη την Ελλάδα πολίτες και επιχειρήσεις δέχονται παραπλανητικά μηνύματα για δήθεν επιστροφές φόρου, ανεξόφλητους λογαριασμούς, προβλήματα σε τραπεζικούς λογαριασμούς, επιδόματα, ταχυδρομικές αποστολές, επενδυτικές ευκαιρίες ή επείγουσες οικονομικές ανάγκες συγγενικών προσώπων.

Όταν ο στόχος δεν είναι το σύστημα, αλλά ο άνθρωπος

Σε πολλές περιπτώσεις, ο δράστης δεν χρειάζεται να παραβιάσει ένα προηγμένο σύστημα ασφαλείας. Επιδιώκει να χειραγωγήσει τον ίδιο τον χρήστη, ώστε εκείνος να πατήσει έναν σύνδεσμο, να αποκαλύψει εμπιστευτικά στοιχεία ή να εγκρίνει μια συναλλαγή.

Αυτή είναι η ουσία της κοινωνικής μηχανικής (social engineering): η αξιοποίηση της εμπιστοσύνης, του φόβου, της περιέργειας, της εξοικείωσης ή της πίεσης χρόνου, προκειμένου το θύμα να ενεργήσει χωρίς να πραγματοποιήσει τον απαραίτητο έλεγχο.

Μηνύματα όπως «ο λογαριασμός σας θα μπλοκαριστεί», «εντοπίστηκε ύποπτη συναλλαγή», «δικαιούστε επιστροφή χρημάτων» ή «πρέπει να ενεργήσετε άμεσα» έχουν σχεδιαστεί για να προκαλούν βιαστική αντίδραση. Η αίσθηση του επείγοντος αποτελεί από μόνη της σημαντικό προειδοποιητικό σημάδι.

Οι συνηθέστερες μορφές ηλεκτρονικής εξαπάτησης

Οι σύγχρονες απάτες μπορούν να εμφανιστούν με διαφορετικές μορφές:

• Phishing: Παραπλανητικό email που οδηγεί σε πλαστή ιστοσελίδα ή ζητά εμπιστευτικά στοιχεία.
• Smishing: Αντίστοιχη προσπάθεια εξαπάτησης μέσω SMS ή εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων.
• Vishing: Τηλεφωνική κλήση από άτομο που εμφανίζεται ως υπάλληλος τράπεζας, λογιστής, τεχνικός ή εκπρόσωπος δημόσιας υπηρεσίας.
• Πλαστές τραπεζικές ιστοσελίδες: Ιστότοποι-κλώνοι που αντιγράφουν το περιβάλλον ηλεκτρονικής τραπεζικής και υποκλέπτουν όσα πληκτρολογεί ο χρήστης.
• Απάτες μέσω ηλεκτρονικών αγγελιών: Ο υποτιθέμενος αγοραστής αποστέλλει σύνδεσμο για να «λάβει ο πωλητής την πληρωμή», οδηγώντας τον σε πλαστή τραπεζική σελίδα.
• Business Email Compromise (BEC): Παραποίηση ή παραβίαση επαγγελματικής επικοινωνίας, ώστε ένα μήνυμα να εμφανίζεται ως εντολή πραγματικού στελέχους ή προμηθευτή και να ζητά επείγουσα πληρωμή ή αλλαγή IBAN.

Κοινός παρονομαστής είναι η προσπάθεια δημιουργίας εμπιστοσύνης και πίεσης, ώστε ο χρήστης να παρακάμψει τις συνήθεις διαδικασίες ελέγχου.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει τα «σημάδια που πρέπει να προσέχουμε»

Η απουσία ορθογραφικών λαθών ή η επαγγελματική εμφάνιση ενός μηνύματος δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστες ενδείξεις γνησιότητας. Με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να δημιουργηθούν:

• γλωσσικά άρτια και προσωποποιημένα μηνύματα,
• πλαστές φωτογραφίες ή βίντεο,
• απομιμήσεις ανθρώπινης φωνής,
• μηνύματα που αναπαράγουν το ύφος ενός γνωστού προσώπου ή στελέχους,
• διαφορετικές παραλλαγές της ίδιας απάτης σε πολύ μεγάλη κλίμακα.

Επομένως, ούτε ένα καλοδιατυπωμένο μήνυμα ούτε μια γνώριμη φωνή αποτελούν από μόνα τους απόδειξη ταυτότητας. Αν κάποιος που εμφανίζεται ως συγγενής, συνεργάτης, προϊστάμενος ή λογιστής ζητήσει αιφνιδιαστικά χρήματα ή τραπεζικά στοιχεία, διακόπτουμε την επικοινωνία και επικοινωνούμε εμείς μαζί του, χρησιμοποιώντας αριθμό ή άλλο στοιχείο επικοινωνίας που γνωρίζουμε ήδη.

Οκτώ ουσιαστικά μέτρα προστασίας

1. Δεν συνδεόμαστε στο e-banking μέσω συνδέσμου που λάβαμε σε email, SMS ή μήνυμα. Πληκτρολογούμε μόνοι μας τη διεύθυνση της τράπεζας ή χρησιμοποιούμε την επίσημη εφαρμογή της.
2. Ελέγχουμε ολόκληρη τη διαδικτυακή διεύθυνση. Μικρές αλλαγές σε γράμματα, παύλες ή καταλήξεις μπορεί να παραπέμπουν σε πλαστό ιστότοπο.
3. Δεν αποκαλύπτουμε ποτέ κωδικούς πρόσβασης, PIN ή κωδικούς μιας χρήσης. Η τράπεζα και οι νόμιμες υπηρεσίες δεν ζητούν τηλεφωνικά ή μέσω μηνύματος τα πλήρη στοιχεία σύνδεσής μας.
4. Δεν εγκρίνουμε μηχανικά ειδοποιήσεις σύνδεσης ή συναλλαγών. Πριν από κάθε έγκριση ελέγχουμε προσεκτικά το ποσό, τον δικαιούχο και την ενέργεια που εμφανίζεται στην οθόνη.
5. Ενεργοποιούμε πολυπαραγοντικό έλεγχο ταυτότητας (MFA). Προσθέτει ένα σημαντικό επίπεδο προστασίας, χωρίς όμως να υποκαθιστά την προσεκτική εξέταση κάθε αιτήματος έγκρισης.
6. Επιβεβαιώνουμε οικονομικά αιτήματα από δεύτερο, ανεξάρτητο κανάλι. Αλλαγές IBAN, νέοι δικαιούχοι και ασυνήθιστες πληρωμές πρέπει να ελέγχονται τηλεφωνικά, σε αριθμό που διαθέταμε ήδη και όχι σε αριθμό που αναγράφεται στο ύποπτο μήνυμα.
7. Χρησιμοποιούμε διαφορετικούς και ισχυρούς κωδικούς πρόσβασης. Η χρήση διαχειριστή κωδικών περιορίζει τον κίνδυνο επαναχρησιμοποίησης και μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση μιας πλαστής ιστοσελίδας.
8. Αν το μήνυμα μας πιέζει να ενεργήσουμε αμέσως, σταματάμε. Η χρονική πίεση είναι τεχνική χειραγώγησης, όχι λόγος να παρακάμψουμε τον έλεγχο.

Χρειάζεται, επίσης, να γνωρίζουμε ότι το λουκέτο και η ένδειξη HTTPS σημαίνουν μόνο ότι η σύνδεση με την ιστοσελίδα είναι κρυπτογραφημένη. Δεν αποδεικνύουν ότι η ιστοσελίδα ανήκει πράγματι στην τράπεζα ή στον οργανισμό που ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί.

Αν έχουμε ήδη δώσει στοιχεία ή εγκρίνει συναλλαγή

Η ταχύτητα αντίδρασης είναι καθοριστική. Δεν περιμένουμε να διαπιστώσουμε αν θα χρησιμοποιηθούν τα στοιχεία μας.

• Επικοινωνούμε αμέσως με την τράπεζα ή τον πάροχο της υπηρεσίας, χρησιμοποιώντας αποκλειστικά τον επίσημο αριθμό επικοινωνίας.
• Ζητούμε τη δέσμευση καρτών, λογαριασμών ή συναλλαγών, όπου αυτό είναι δυνατό.
• Αλλάζουμε αμέσως τον κωδικό που εκτέθηκε και κάθε άλλο λογαριασμό στον οποίο είχαμε χρησιμοποιήσει τον ίδιο κωδικό.
• Ελέγχουμε τις πρόσφατες συνδέσεις και συναλλαγές και αποσυνδέουμε άγνωστες συσκευές.
• Διατηρούμε όλα τα αποδεικτικά στοιχεία: μηνύματα, διευθύνσεις email, τηλεφωνικούς αριθμούς, συνδέσμους, στιγμιότυπα οθόνης, IBAN και αποδεικτικά συναλλαγών.
• Ενημερώνουμε τη Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος στο 11188 ή υποβάλλουμε σχετική καταγγελία μέσω του gov.gr ή κάνουμε καταγγελία στην ανοιχτή γραμμή καταγγελιών για το παράνομο περιεχόμενο στο διαδίκτυο SafeLine.gr.
• Αν πρόκειται για εταιρικό περιστατικό, ενημερώνουμε αμέσως τον υπεύθυνο ασφάλειας πληροφοριών ή το αρμόδιο Τμήμα Πληροφορικής, ώστε να περιοριστεί ενδεχόμενη περαιτέρω παραβίαση.

 

Η ανθρώπινη εγρήγορση αποτελεί βασικό μέρος της κυβερνοασφάλειας

Η κυβερνοασφάλεια δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των Τμημάτων Πληροφορικής. Η τεχνική προστασία είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί όταν ένας εργαζόμενος πιέζεται να παρακάμψει μια διαδικασία ή να εγκρίνει μια ασυνήθιστη πληρωμή.

Ένας ενημερωμένος εργαζόμενος που αναγνωρίζει ένα ύποπτο μήνυμα, ένα λογιστήριο που επιβεβαιώνει ανεξάρτητα την αλλαγή ενός IBAN ή ένας πολίτης που αποφεύγει έναν σύνδεσμο μπορεί να αποτρέψει μια σοβαρή οικονομική απώλεια.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η πρωτοβουλία του Επιμελητηρίου Ηρακλείου, σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ, για την πραγματοποίηση δωρεάν δράσεων επιμόρφωσης και ευαισθητοποίησης των επιχειρήσεων σε θέματα κυβερνοασφάλειας.

Οι δράσεις Cybersecurity Awareness Training καλύπτουν, μεταξύ άλλων, το phishing και την κοινωνική μηχανική, το Business Email Compromise, το ransomware, τις απάτες με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης και deepfakes, την ασφαλή χρήση εργαλείων ΤΝ, τον πολυπαραγοντικό έλεγχο ταυτότητας και την προστασία των εταιρικών δεδομένων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρακτική εκπαίδευση και στην ανάπτυξη διαδικασιών που μπορούν να εφαρμοστούν στην καθημερινή λειτουργία μιας επιχείρησης.

Ο κανόνας που πρέπει να γίνει ψηφιακή συνήθεια

Οι ηλεκτρονικές απάτες εξελίσσονται μαζί με την τεχνολογία. Ένα email μπορεί να φαίνεται απολύτως αυθεντικό, μια ιστοσελίδα σχεδόν πανομοιότυπη με την πραγματική και μια τηλεφωνική κλήση να ακούγεται σαν να προέρχεται από πρόσωπο που εμπιστευόμαστε.

Γι’ αυτό χρειάζεται να υιοθετήσουμε μια απλή αλλά ουσιαστική ψηφιακή συνήθεια:

Σταματάμε. Ελέγχουμε. Επιβεβαιώνουμε. Και μόνο τότε ενεργούμε.

Λίγα επιπλέον δευτερόλεπτα ελέγχου, πριν από ένα «κλικ», την αποκάλυψη ενός κωδικού ή την έγκριση μιας οικονομικής συναλλαγής, μπορούν να αποτρέψουν μια απάτη με σοβαρές συνέπειες.

Πηγή: https://www.safeline.gr/onlinefrauds/